Verticale tuinen als marketinginstrument

13 november 2019

“Nederland lijdt aan een betonverslaving”, kopte BNR onlangs. Steden worden volgebouwd, het groen verdwijnt en de leefbaarheid van onze wijken komt onder druk te staan. Om deze grijze impasse te doorbreken, worden diverse initiatieven gepresenteerd: van groene bekappingen tot aan verticale tuinen en dakterrassen. Maar is dat wel de juiste manier?

Groen als marketinginstrument

De hedendaagse stad lijkt groene bouwwerken nodig te hebben om aan de moderne verstedelijking te kunnen voldoen. In een maatschappij waar klimaatverandering hoog op de agenda staat, zouden verticale tuinen bijdragen aan het verduurzamen van de stad. Wat veel ontwikkelaars en bouwbedrijven echter niet vermelden, is dat gebouwen, gevels en balkons sterk verzwaard dienen te worden om al dit groen te kunnen dragen. Dat wil zeggen meer materiaal, meer energie en meer fijnstof, zeker met onze huidige manier van bouwen. Dit tezamen zorgt voor een hogere negatieve impact dan de extra boom die op het balkon geplant wordt, kan compenseren.

Behoefte aan vergroening

Door het vele beton en glas in de stad voelen mensen eerder de behoefte om de natuur op te zoeken. Onderzoek toont aan dat wonen in een natuurlijke omgeving gezonder is. Groen in de gevels zou dus bijdragen aan een gezonder leven voor de mens. Echter, de extra uitstoot die gepaard gaat met het voorzien in deze groene gevel, rekenen we liever niet mee. Bovendien levert een boom op een balkon op de tiende verdieping geen meerwaarde voor de leefbaarheid op straatniveau.

Groen op straatniveau

Diverse praktijkvoorbeelden tonen aan dat groen op straatniveau een positieve impact kan hebben op een hele stadswijk. Het meest bekende voorbeeld is wellicht High Line Park in New York: een langgerekt stadspark dat aangelegd is op een voormalig goederenspoorlijntraject van New York Central Railroad. Vanaf de aankondiging en de bouw van het park, heeft de wijk sterk in aantrekkingskracht gewonnen. Diverse nieuwe ontwikkelingen hebben er plaatsgevonden en de vastgoedprijzen zijn fors gestegen. Zo heeft het groen zowel een maatschappelijke als financiële meerwaarde gecreëerd in de loop der jaren.


Bij een studie in Toronto bleek dat mensen in wijken met een hogere dichtheid aan straatbomen zich niet alleen significant gezonder voelden, maar ook significant minder last hadden van hart- en vaatziekten. Tien extra bomen per stratenblok zorgen ervoor dat leeftijd gerelateerde gezondheidsklachten gemiddeld zeven jaar later optreden[1].

Een goed voorbeeld van een succesvolle wijkontwikkeling door het toevoegen van groen is de wijk Dudley in de Amerikaanse stad Boston. Deze wijk is vanaf de jaren ’50 van een levendige wijk met veel bedrijvigheid veranderd in een verwaarloosde wijk met doorgaans lage inkomens. In de jaren ’80 heeft dit geleid tot een gestructureerde aanpak om verdere uitsluiting te voorkomen en de wijk weer nieuw leven in te blazen. Er is onder andere geïnvesteerd in publieke ruimtes, groene parken en speelterreinen. In Boston heeft het vergroenen van de wijk dus bijgedragen aan een substantiële verbetering van de leefkwaliteit en een fundamentele verandering van het stedelijke landschap[2].

Een van de duurzame initiatieven om de biodiversiteit, natuurbeleving en luchtkwaliteit op maaiveldniveau te verbeteren zijn Tiny Forests. Een Tiny Forest® is een dichtbegroeid, inheems bos ter grootte van een tennisbaan. Dit bos is niet alleen een prettige plek voor vlinders, vogels, bijen en kleine zoogdieren, maar ook voor mensen. Het brengt de natuurbeleving dichterbij en verbetert de luchtkwaliteit. De komende jaren zullen Tiny Forests geregeld opduiken in het Nederlandse straatbeeld.

Natuurlijke materiaalkeuze

Terug naar het extra materiaalgebruik. In plaats van massa toevoegen om een duurzame stad te creëren, kan namelijk beter op massa bespaard worden door direct voor een beter alternatief te kiezen. Denk alleen al aan de materiaalkeuze: staal en beton zijn sterk en veelzijdig, maar stoten ook veel CO2 uit gedurende de productie ervan. Hout is een circulair materiaal dat een antwoord heeft op bovengenoemde nadelen.

Laten we dus ervoor zorgen dat we de beleving van natuur terug brengen in de stad door meer groen toe te voegen op straatniveau. Op deze manier komt de natuurlijke omgeving in de stad op een functioneel duurzame manier tot uiting. Door bovendien voor meer natuurlijke materialen te kiezen kunnen we het groen op een écht duurzame manier de stad in brengen.

[1] O. Kardan et al. (2015), Neighborhood greenspace and health in a large urban center.

[2] W. Haas, de (2017). Groen, gelijk en eerlijk. Wageningen University.