Waarom de aarde onze huizen moet laten groeien

14 oktober 2019

Naast onder andere plankton, zeekelp en grassen zijn onze bossen van vitaal belang voor de wereldwijde koolstofdioxide (CO2) regulatie in de atmosfeer. Waar de mensheid zuurstof inademt, ademen bomen het broeikasgas koolstofdioxide in welke zij middels fotosynthese omzetten in zuurstof (O2). Hierbij blijft koolstof (C) achter in de boom, hetgeen de basisstof vormt voor het materiaal hout.

Het opslaan van CO2

Koolstof is ongeveer 50% van het totale gewicht van droog hout. Dit is een natuurlijk proces, waarbij het broeikasgas CO2 door stralingswarmte van de zon wordt opgewekt. Een boom stoot deze opgenomen CO2 pas weer uit na het einde van haar levensduur, welke kan worden beëindigd door bijvoorbeeld ouderdom, een insectenuitbraak, bosbranden en het omvallen door harde wind. Bij rot en brand wordt de eerder opgenomen CO2 weer teruggegeven aan de atmosfeer. Hout heeft dus de briljante eigenschap om de opgenomen koolstof langdurig op te slaan, ook na kap en verwerking tot houtproduct.

In alle gebruikte houtproducten ter wereld zit koolstof opgeslagen die gevormd is door de opname van CO2. Een kubieke meter hout (1 meter bij 1 meter bij 1 meter) kan tot wel 800 kg CO2 opnemen. Een 25-jarige dennenboom neemt gemiddeld 15.65 kg CO2 per jaar op. Uitgaande van gemiddelde van 700 bomen per hectare betekent dit dat een hectare bos per jaar gemiddeld bijna 11.000 kg CO2 opneemt. Ter vergelijking: een Mercedes A-klasse 200 stoot bij benadering eenzelfde hoeveelheid CO2 uit per 100.000 gereden kilometers. Feit: alleen al in een bosland als Zweden staan 22,5 miljoen hectare bossen die jaarlijks miljarden kilo's CO2 opnemen.

CO2 regulatie uit balans

In het verleden was de natuurlijke uitstoot en opname van bossen in balans. Tijdens de industriële revolutie nam de uitstoot van broeikasgassen zoals CO2 in korte tijd ernstig toe. Hierdoor raakte de natuurlijke CO2 regulatie uit balans: er kwam meer CO2 bij dan opgenomen kon worden. Een verhoogde concentratie van CO2 in de atmosfeer is de voornaamste reden van de opwarming van onze planeet.

We kunnen op twee manieren de concentratie CO2 in de atmosfeer verminderen:

  • Het beperken van de uitstoot van CO2
  • Het vergroten van de opname van CO2.

Dit laatste kan door op een nog grotere schaal houten producten te gebruiken die deze CO2 opgenomen hebben als boom. Belangrijk is dat we dan na elke kap van een boom er minimaal 1 voor terug planten om de bosvoorraad te doen groeien. Hoe meer bomen, hoe meer CO2 opname en hoe meer houtproducten, hoe meer opslagcapaciteit voor CO2.

De transitie naar hernieuwbare materialen

Doordat hout een natuurlijke aangroei kent is dit het meest duurzame significante bouwmateriaal beschikbaar. Beton en staal kennen hun oorsprong uit kalkzandsteen enerzijds en ijzererts anderzijds. Het kost miljoenen jaren om deze terug te laten groeien, terwijl een boom gemiddeld binnen 50 jaar geschikt is voor verwerking tot bouwmateriaal. Wanneer wij de houten bouwmaterialen voor 50 jaar weten te gebruiken in bijvoorbeeld een woning, staat daarna nieuw hout klaar om haar plaats in te nemen.

Dat is niet mogelijk met beton en staal. Om van ijzererts naar staal te komen en van kalkzandsteen tot cement is daarnaast zeer veel energie nodig welke veelal onttrokken wordt door het verbranden van fossiele brandstoffen zoals olie en gas. Deze brandstoffen groeien niet terug en stoten bij verbranding zeer veel CO2 uit. Olie bestaat voor 85% uit koolstof, waar hout voor 50% uit koolstof bestaat. Dat betekent dat bij verbranding van olie meer koolstof vrijkomt dan bij hout, echter komt hierdoor bij de verbranding van olie ook meer energie vrij.

Dit resulteert in het feit dat je per geproduceerde kilo watt uur meer CO2 uitstoot hebt bij verbranding van hout dan bij olie. Je hebt simpelweg meer hout nodig om dezelfde energie op te wekken dan met een liter olie. Dat gezegd hebbende is de benodigde energie voor het drogen van hout (meest energie- intensieve deel van het proces om hout te verwerken tot bouwmateriaal) vele malen lager dan de benodigde energie voor de productie van cement en staal.

Tegenwoordig is het door nieuwe gelamineerde houtproducten, zoals CLT en Glulam, mogelijk om volledig houten gebouwen te ontwikkelen, ook tot wolkenkrabber hoogte. Het gebruikte bouwmateriaal (hout) kent haar oorsprong in bossen die CO2 hebben opgenomen, waardoor deze gebouwen nu dienen als opslagplaats voor CO2. Door te bouwen met hout uit CO2 opnemende bossen die natuurlijk groeien kunnen we een grote bijdrage leveren in het tegengaan van klimaatverandering. Met andere woorden: onze planeet moet onze toekomstige woningen laten groeien.