Bouwen bouwen bouwen!

17 januari 2020

"Bouwen bouwen bouwen", zo luidt het advies van de commissie Toekomst Zorg Thuiswonende Ouderen. De vergrijzing neemt toe, het aantal ouderen thuis verdubbelt en zal naar verwachting harder groeien dan het aantal ouderen in het verpleeghuis. Dit heeft onder andere te maken met het feit dat we steeds langer leven.

Een andere reden dat steeds meer ouderen thuis blijven wonen is het gevolg van politieke beslissingen. Zorgindicaties worden zodanig ingericht dat het ouderen stimuleert of zelfs dwingt om thuis te blijven wonen. Op dit moment kunnen mensen een zorgindicatie ZP (zorgprofiel) 4 t/m 10 krijgen voor langdurige zorg. Hierbij is een ZP 4 voor verzorgingshuisplekken, ZP 5 t/m 8 voor verpleeghuiszorg, ZP 9 voor revalidatie en een ZP 10 voor terminale zorg. Sinds 2015 zijn de zorgindicaties ZP 1, ZP 2, en ZP 3 (lichtere indicaties voor een plek in een verzorgingshuis) opgeheven. Ook is per januari 2020 het budget dat een verzorgingshuis krijgt voor iemand met een ZP 4 verlaagd en zal naar verwachting verder worden verlaagd. Zo wordt het voor zorgaanbieders aantrekkelijker om alleen verpleeghuiszorg (zwaardere zorg) aan te bieden.

Politieke worsteling

Deze trend is al veel langer aan de gang en brengt al jaren politiek gedoe en drama in de praktijk met zich mee. Martin van Rijn (staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in kabinet-Rutte II) probeerde in 2015 de oppositie in de Tweede Kamer destijds ook al te kalmeren. Sinds 1980 is het aantal verzorgingshuisplaatsen sterk aan het dalen. Van 150.000 in 1980 naar 84.000 in 2010. Dat terwijl het aantal ouderen in diezelfde periode is verdubbeld. De intentie van het kabinet was dan ook om zorgaanbieders te laten focussen op verpleging en minder op verzorging. Toch zijn er veel ouderen die baat hebben bij zo’n beschutte woning in een verzorgingshuis. Dit zijn ouderen die in staat zijn eigen regie te voeren onder de voorwaarde dat professionele zorg een klein oogje in het zeil houdt. Door de afbouw van verzorgingsindicaties worden ouderen gedwongen om thuis te blijven wonen en enkel beroep kunnen doen op al schaarse zorg thuis.

En, zo stelde de oppositie toen, valt een grote groep ouderen door het wegvallen van de verzorgingsindicaties tussen wal en schip. Ze zijn te goed voor een verpleeghuis, maar thuis gaat het eigenlijk ook niet echt. Hiermee wordt de kans vergroot dat er thuis onnodige ongelukken ontstaan, die voorkomen hadden kunnen worden als ze in een beschutte woonomgeving zouden verblijven. Belangrijker nog, ouderen die net te goed zijn voor het verpleeghuis houden vaak bedden in het ziekenhuis bezet, wachtend op die ene verzorgingsplek. Het bezetten van dure ziekenhuisbedden is recentelijk nog geregeld in het nieuws gekomen. Ziekenhuizen en huisartsen zitten met de handen in het haar. Het is vaak thuis wachten op een val en een ongelukkige heupbreuk waardoor iemand wel naar het verpleeghuis kan.

Om een antwoord te geven op dit probleem en ouderen toch zo lang mogelijk thuis te laten wonen komt het kabinet met verschillende subsidieregelingen bijvoorbeeld om wooninitiatieven voor ouderen te stimuleren. Al zijn er enkele organisaties die van deze mooie regeling gebruik maken, is het een druppel op de hete plaat. Met het afbouwen van de dam aan verzorgingsplekken, de vergrijzingsgolf die tegen de plinten slaat en verder zal stijgen is het afwachten tot de overstroming zijn tol zal eisen. Thuis wonen gaat namelijk lang niet altijd. Uit cijfers van het RIVM blijkt dat op dit moment 140.000 65-plussers in een woning verblijven die niet of alleen tegen hoge kosten aan te passen is en woont 50% van de 90-plussers thuis. Een helder en klaar antwoord blijft na decennia worstelen nog steeds uit.

De seniorenwoning van de toekomst

Wat maakt een woning dan geschikt om wel in oud te kunnen worden? Dit zijn woningen die rekening houden met de mogelijkheden en onmogelijkheden die je op latere leeftijd kunt krijgen.  Een levensloopbestendige woning maakt het voor mensen wel mogelijk om er gezond oud te kunnen worden en er te kunnen sterven. De levensloopbestendige woning kan namelijk als een soort mantelzorger een preventieve werking hebben.

Het advies van de commissie luidt: "We moeten meer gaan bouwen en in gesprek met elkaar". Het is zaak om deze gesprekken snel te starten, we kunnen ouderen niet langer laten wachten. Lister staat klaar om deze inclusieve, duurzame en levensloopbestendige leefomgevingen te realiseren.