Waarom de gebouwen van morgen nagroeibaar zijn

4 november 2019

Bouwmaterialen zijn per definitie schaars. Schaarste wordt uitgelegd als een eigenschap van alle economische goederen, doordat het een keuzeprobleem oproept tussen de onbeperkte behoefte aan, en de beperkte beschikbaarheid van goederen. De grondstoffen die benodigd zijn voor het maken van bouwmaterialen en -producten zijn eindig en daarom beperkt beschikbaar. De onbegrensde behoefte aan bouwmaterialen blijkt uit het gegeven dat huidige en toekomstige generaties willen wonen, werken en recreëren in een veilige en comfortabele gebouwde omgeving. Deze tegenstelling roept het eerder beschreven keuzeprobleem op.

Schaarse goederen worden zeldzaam, wanneer de kwantiteit van een goed laag is; bouwmaterialen worden in toenemende mate, of zijn in sommige gevallen al, zeldzaam. De mate van zeldzaamheid wordt uitgedrukt door de totale wereldwijde beschikbare hoeveelheid van een grondstof te delen door de totale wereldwijde consumptie ervan. De resultante hiervan is een getal dat aangeeft hoe lang een materiaal nog beschikbaar is. Sommige in de bouw veel toegepaste materialen, zoals lood en zink, maar ook tin en koper, worden in toenemende mate zeldzaam.

Het zeldzaam worden, of zijn, van een materiaal heeft verschillende -nadelige- gevolgen. Niet alleen daalt de beschikbaarheid van het materiaal doordat de bekende bronnen met geconcentreerde hoeveelheden van een materiaal uitgeput raken, ook neemt de volatiliteit van de grondstofprijzen toe en stijgt de sociale instabiliteit op plaatsen waar de grondstoffen worden gewonnen. Om in de aanhoudende behoefte te voorzien, worden nieuwe bronnen aangeboord, welke kleiner en minder geconcentreerd zijn, dan de huidige bronnen. Dit betekent dat de winning van deze materialen minder efficiënt, en dus energie-intensiever en duurder wordt.

Daarnaast kan -of moet- men zich de terechte vraag stellen of wij de materialen die worden gebruikt in MRI-scanners, mobiele telefoons en navigatiesystemen moeten blijven gebruiken voor de toepassingen in vochtkeringen, hemelwaterafvoeren en dakbedekkingen.

Bio-based materialen

Een duurzaam alternatief op het gebruik van zeldzame grondstoffen wordt gevormd door nagroeibare materialen. Nagroeibare (ook wel bio-based) materialen zijn materialen van biologische oorsprong, die door natuurlijke of agrarische ecosystemen middels biomassaproductie kunnen worden aangevuld. Indien deze materialen kunnen groeien en worden geoogst binnen de gebruiksduur van een gebouw is sprake van duurzaam materiaalgebruik. Dit betekent dat de materialen afkomstig zijn van bronnen waar deze niet sneller aan het systeem worden onttrokken, dan het systeem middels biomassaproductie kan aanvullen.

Verantwoord beheerde bronnen

Een belangrijke voorwaarde voor een duurzame winning van de materialen is dat deze afkomstig zijn van “verantwoord beheerde” bronnen. Volwassen industrieën, zoals de houtindustrie, kennen diverse certificeringen, welke waarborgen dat de betreffende materialen op een sociaal en maatschappelijk wenselijke manier zijn gewonnen, wat inherent onderdeel is van een duurzame ontwikkeling in brede zin.

Binnen de gegeven kaders van duurzaam bouwen, ligt een actuele noodzaak tot, maar ook een fantastisch potentieel voor een bredere en grotere toepassing van nagroeibare materialen. Deze materialen zullen in beginsel een waardevolle aanvulling zijn op het huidige bouwmaterialenaanbod, maar zullen in de nabije toekomst ook van betekenisvolle en essentiële waarde blijken voor een sector die zich in toenemende mate aan het verduurzamen is.

1 U.S. Senate. Mineral Resources Development. Hearings before the Committee on Interior and Insular Affairs; U.S. Senate: Washington, DC, USA, 1949.