Wanneer is een woning energieneutraal?

Energie

Om op een prettige manier gebruik te kunnen maken van een woning zal een gebruiker deze verwarmen en koelen, verlichten en ventileren. Een gebruiker verbruikt dan energie om het gebouw of bouwwerk operationeel te houden tijdens de gebruiksfase.

Indien het energieverbruik van een woning even groot is als de energieopwekking door diezelfde woning, wordt de betreffende woning energieneutraal genoemd. Een voorwaarde die hierbij in de praktijk vaak wordt gesteld, is dat de opgewekte energie afkomstig is van duurzame bronnen, zoals zonnecollectoren, zonnepanelen of een warmtepomp. Om te bepalen of een woning energieneutraal is, wordt gebruik gemaakt van het gemiddelde verbruik en de gemiddelde opwekking van een woning over één kalenderjaar. Aangezien in de zomer de opwekking het verbruik van de woning kan overstijgen en in de winter het verbruik de opwekking kan overstijgen, wordt energie opgenomen en afgegeven aan het elektriciteitsnet, dat in bovengenoemd geval als buffer voor de energieneutrale woning fungeert.

Indien een woning in zijn eigen energieoverschot opslaat door middel van bijvoorbeeld een batterij, kan men ervoor kiezen de woning niet aan te sluiten op het elektriciteitsnet. De woning voorziet dan, onafhankelijk van het elektriciteitsnet, in zijn eigen energiebehoefte en is dan energetisch autarkisch. In Nederland geldt volgens het Bouwbesluit in beginsel een aansluitplicht, welke de verplichting inhoudt tot het aanbrengen van de technische voorzieningen die het betrekken van elektriciteit mogelijk maken.

Is een energieneutrale woning dan ook kostenneutraal?

Aangezien de prijs voor een opgenomen en afgegeven eenheid energie niet per definitie gelijk zijn, is een energieneutrale woning niet per definitie energetisch kostenneutraal. Een energieneutrale woning wordt ook wel een nul-op-de-meterwoning, of NOM-woning genoemd, terwijl een energetisch kostenneutrale woning ook wel een nul-op-de-rekeningwoning, of NOR-woning wordt genoemd.

Om een woning energetisch kostenneutraal te maken, dienen de prijzen voor de opgenomen en afgegeven energie gelijk te zijn. Dit is het geval bij een energetisch autarkische woning, waarbij géén energie-uitwisseling plaatsvindt met het elektriciteitsnet; of in het geval de woning zodanig meer energie produceert, dat het prijsverschil tussen de opgenomen en afgegeven energie wordt gecompenseerd.

Hoe wordt een energieneutrale woning gebouwd?

Om een energieneutrale woning te bouwen dient het energieverbruik van de woning kleiner te zijn dan de energieopwekking van de woning. De mogelijkheden voor energieopwekking zijn vaak beperkt door de grootte en oriëntatie van het beschikbare dakoppervlak voor zonnepanelen of -collectoren en de mogelijkheid tot het plaatsen van een van vele soorten warmtepompen.

Om het energieverbruik van de woning kleiner de houden dan de energieopwekking, is het voornaam het energieverbruik van de woning te beperken. Maatregelen om het energieverbruik van een woning terug te dringen zijn onder meer: het isoleren van de woning om warmteverliezen te beperken, het luchtdicht maken van de woning om luchtlekken te voorkomen en het hergebruiken van energiereststromen, zoals door de warmteterugwinning middels een zogenaamde WTW-installatie. Ook een bewuste omgang met energie door de gebruiker is van invloed op het energieverbruik van een woning.

Een energieneutrale woning is daarom een goed geïsoleerde, vaak luchtdichte woning met één of meerdere voorzieningen voor energieopwekking, zoals zonnepanelen en een warmtepomp. Het gemiddelde energiegebruik is dan kleiner dan de gemiddelde energieopwekking, en dus is de woning energieneutraal.

Wat zijn de vervolgstappen voor (nog) duurzamer bouwen?

Een energieneutrale woning is een uitstekend uitgangspunt voor de nieuwbouw of renovatie van een woning, al spelen er in het geval van een bestaande woning andere uitdagingen dan in het geval van nieuwbouw. Om verder te gaan dan het energetisch neutraal maken van de woning in de gebruiksfase (het terugdringen van de operational energy), kan men ook de te gebruiken materialen beschouwen.

Voor de winning van grondstoffen, het verwerken tot bouwproducten, het samenstellen van gebouwdelen en de assemblage tot een gebouw wordt energie verbruikt. Dit geldt eveneens voor de disassemblage, de sloop en het verwerken van vrijgekomen afvalstromen. Door in de ontwerpfase van een nieuwbouw (of renovatie) te kiezen voor materialen en producten die minder energie hebben gekost om te produceren en verwerken, daalt de embodied energy, wat het totale energieverbruik van de woning verder beperkt.